Avropa çempionatında final mərhələsinə yüksəlmək uğrunda mübarizə

Giriş

23 sentyabr 2017-ci ildə qadınlar arasında Avropa çempionatının qrup mərhələsi davam edirdi. Azərbaycan və Gürcüstanın birgə ev sahibliyi etdiyi turnirdə komandalar həm qələbə, həm də pley-offda daha əlverişli mövqe uğrunda mübarizə aparırdı. Bu yarış beynəlxalq voleybol təqviminin diqqət çəkən hadisələrindən biri idi.

Turnirin ilk günlərində yekun nəticəni proqnozlaşdırmaq çətin olur. Sıx təqvim, qısa bərpa müddəti və qrupdakı oyunların azlığı hər səhvin əhəmiyyətini artırır. Beynəlxalq voleybolda uğur çox vaxt böyük üstünlükdən deyil, həlledici xallarda soyuqqanlı qərar verməkdən başlayır. Belə beynəlxalq voleybol yarışlarında təcrübə ilə yanaşı, oyuna uyğunlaşmaq bacarığı da önəmlidir.

Həmin gün qarşıda hələ oyunlar vardı, buna görə turnir cədvəli yekun mənzərəni əks etdirmirdi. Komandalar üçün əsas sual bu idi: indiki nəticəni qorumaq, yoxsa risk edib növbəti görüşlərdə daha yuxarı pilləyə qalxmağa çalışmaq? Beynəlxalq voleybol turnirlərində bu seçim sonrakı mərhələlərə təsir edə bilər.

Komandaların və oyunçuların mübarizəsi

Çempionatın formatında qrup oyunları xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Qrup birincisi birbaşa dörddəbir finala yüksəlir, ikinci və üçüncü yeri tutan komandalar isə pley-off mərhələsində əlavə maneə ilə qarşılaşırdı. Sonuncu yerdə qalan komanda mübarizəni dayandırmalı olurdu. Bu qaydalar beynəlxalq voleybol yarışlarında hər görüşün dəyərini artırırdı.

Bu format favoritlərə rahatlıq vermirdi. Güclü heyətə malik komandalar belə, qrupdakı bir uğursuz setdən sonra üstün mövqelərini itirə bilərdi. Birbaşa final mərhələsinə yüksəlmək əlavə istirahət və rəqiblərin oyununu izləmək imkanı verir. Bu üstünlük turnirin sonuna yaxın daha da dəyərli olur. Beynəlxalq voleybol səviyyəsində milli komandalar belə fürsətləri diqqətlə dəyərləndirir.

Ev sahibi Azərbaycan üçün tribunaların dəstəyi mühüm amil idi, eyni zamanda əlavə təzyiq yaradırdı. Komanda bu emosiyanı enerjiyə çevirməli, xallar ardıcıl itiriləndə isə oyun planından yayınmamalı idi. Gürcüstan üçün də ev sahibliyi diqqəti və gözləntiləri artırırdı, amma nəticəni meydandakı sabitlik müəyyən edirdi. Hər iki milli komanda beynəlxalq voleybol arenasında öz oyununu göstərməyə çalışırdı.

Qrup oyunlarında oyunçuların rolları da aydın görünür. Hücumçuların məhsuldarlığı vacibdir, amma hücuma şərait yaradan amillərdən biri də qəbulun etibarlılığı, digəri isə blokda düzgün mövqe seçməkdir. Bir oyunçunun ardıcıl xal qazanması komandanı irəli apara bilər. Rəqib uyğunlaşdıqdan sonra isə hücumu müxtəlif yollarla davam etdirmək lazımdır. Beynəlxalq voleybol oyunlarında bu çeviklik komandaya əlavə üstünlük qazandıra bilər.

Baş məşqçilər start heyətinin sabitliyini qorumaqla ehtiyat oyunçulardan yararlanmaq arasında seçim etməli olur. Ardıcıl görüşlərdə yorğunluq tullanışın hündürlüyünə, servisin dəqiqliyinə və qərarvermə sürətinə təsir edir. Ehtiyatdan meydana çıxan oyunçunun qısa, amma təsirli çıxışı bəzən setin ritmini dəyişir. Beynəlxalq voleybol turnirlərində heyətin dərinliyi də nəticəyə təsir edən amillərdəndir.

Həlledici amillər

Əsas amillərdən biri servistir. Riskli servis rəqibin qəbulunu pozaraq hücum imkanlarını azaldır. Ancaq topu tez-tez aut və ya tora vurmaq rəqibə asan xallar qazandırır. Güclü komandalar riski nəzarətdə saxlayır, hədəf oyunçunu seçir və topu meydançada saxlamağa çalışır. Bu yanaşma beynəlxalq voleybol qarşılaşmalarında xüsusilə vacibdir.

Qəbul hücumun qurulmasında mühüm rol oynayır. Topu pas verən oyunçuya dəqiq çatdıran komanda həm mərkəzdən, həm də cinahlardan hücum edə bilir. Qəbul pozulanda hücum daha proqnozlaşdırılan olur və rəqib blokçuların işi asanlaşır. Bu fərq xüsusilə bərabər setlərin son xallarında hiss olunur.

Blok və müdafiə yalnız topu geri qaytarmaq üçün deyil, rəqib hücumçunun seçimlərini məhdudlaşdırmaq üçün də vacibdir. Blokçunun topa toxunması müdafiəçilərə mövqe tutmaq üçün vaxt qazandırır. Bu toxunuşlar birbaşa xal gətirməsə də, rallini uzada və rəqibin səbrini sınaya bilər.

Digər vacib amil emosional davamlılıqdır. Hər setdə hesab yenidən başlasa da, əvvəlki səhvlərin psixoloji təsiri oyunçularla qalır. Səhvdən sonra növbəti servisdə riski düzgün seçmək və komanda daxilində sakit ünsiyyəti qorumaq güclü heyətləri fərqləndirir.

Turnir cədvəlində təkcə qələbə və məğlubiyyət yox, setlərin nisbəti də əhəmiyyət daşıya bilər. Buna görə komandalar uduzduqları görüşlərdə belə hər set uğrunda mübarizə aparmalıdır. Bəzən sıralamanı ümumi xal fərqi deyil, məhz bu göstəricilər müəyyən edir. Voleybol nəticələri turnir cədvəlinə və növbəti mərhələyə yüksəlmək şanslarına birbaşa təsir göstərir.

Rəqibin oyun üslubuna uyğunlaşmaq da üstünlük qazandıra bilər. Bəzi komandalar blok qurulmağa macal tapmamış sürətli hücum edir, digərləri isə uzun rallilərdə rəqibin səhvini gözləyir. Buna görə eyni taktikanı bütün görüş boyu tətbiq etmək həmişə mümkün olmur. Məşqçi oyun zamanı hücum istiqamətini və servis hədəflərini dəyişməyə hazır olmalıdır.

Oyun ssenarisi

Qrup mərhələsinin növbəti görüşlərində komandaların ehtiyatlı başlayıb tədricən riskləri artırması gözlənilə bilər. Əvvəlcə qəbulun sabitliyini yoxlayacaq, sonra isə servislə daha çox təzyiq göstərməyə çalışacaqlar. İlk setdə böyük fərq yaranmasa, taktiki kiçik dəyişikliklər nəticəyə ciddi təsir göstərə bilər. Beynəlxalq voleybol matçlarının gedişində belə düzəlişlər həlledici ola bilər.

Hesab 20 xala yaxınlaşdıqca hər səhvin dəyəri artır. Həmin mərhələdə soyuqqanlılıq, düzgün qərarlar və komanda işi önəmlidir. Beynəlxalq voleybol yarışlarında bu keyfiyyətlər final mərhələsinə gedən yolu müəyyən edə bilər.